Bruce Lee’nin Mirası ve Türkiye’de Jeet Kune Do’nun Yolculuğu – 2
Jeet Kune DO’yu Tanıyalım:
Bölüm 2.
BRUCE LEE’NİN MİRASI VE TÜRKİYE’DE JEET KUNE DO’NUN YOLCULUĞU

Kalıpların Yıkılışı ve Sınırsız Sanatın Doğuşu
Bruce Lee, dövüş sanatları dünyasında sadece bir uygulayıcı değil, tabuları yıkan bir filozof olarak adını tarihe yazdı. Kuvvet için ağırlık çalışması, dayanıklılık için koşu, esneklik için germe gibi farklı metotlar kullanan Lee; “stilsiz stile vurgu yaparak” (the style of no style) geleneksel stillerin katı kalıplarından kurtulmak gerektiğini savundu.
Gerek Kali-Escrima efsanesi Guru Cabales’in öğrencisi GM Anthony Davis Sr. ile yaptığımız sohbette de görüldüğü üzere; aynı teknik öz hemen tüm klasiklerde mevcuttur. Ancak kimileri bunu Çince, Japonca veya Korece terimlerle süslemeye, kimileri ise farklı renklerde elbiseler giyerek yapay bir fark yaratmaya çalışır. Oysa karşımıza çıkan teknik özünde hep aynıdır; İşte Bruce Lee, tüm bu şekilci kabukları tek bir poşete doldurup çöp sepetine (trashbox) atmıştır.
İsminin belirli parametreler koyup sanatı kısıtladığını düşündüğü için bu isimden pişmanlık duymuş, asıl fikrinin sınırların dışında bir sanat icra etmek olduğunu her fırsatta dile getirmişti.
Sokağın Gerçekçiliği ve Hareket Ekonomisi
“Salonda çalıştıkların sokakta yetimdir; ancak sokaktakini salonda çalışman sana fayda sağlar.”
Aniliğin önemine binaen öncü yumruğu (straight lead) çok önemserdi. Hasma atak yaparken “telgraf çekmeyin, haber vermeyin” (non-telegraphic) der, su gibi akarak açıları bulmayı öğütlerdi (be like water). Savunmaları uzatmak yerine atağı anında durdurmayı yani stop hit, stop kick ve eşzamanlılığı (simultaneous parrying & punching) savunurdu. Yüksek tekmeyi egzersiz dışında hoş görmez (no low kicks & high punch & mixed), gerçek dövüşü ve gerçekçiliği (combat realism) kriter edinirdi.
Klasiklerin tabularını yıkıp (non classical) akışkanlığı (fluidity) tavsiye eden Lee; tüm mesafelerde rahatlık (comfort in all ranges), tüm pozisyonda adaptasyon (adaptability in all positions), en yakın mesafede en uzun silahı kullanma (longest weapon on nearest target) ve “yumuşak hedefe güçlü silah” (strongest weapon softest target) ilkelerini benimsedi. Bireyin sistemden (individual more important than the system) ve deneyimin teknikten (experience over technique) üstün olduğunu iddia ederek, “faydalı olanı al, gereksiz olanı at” (absorb what is useful, hack away the unessential) düsturunu öne sürdü.
Koşulsuzluğa, kişisel özgünlüğe, doğallığa, stratejist olmaya ve her yerde uygulanabilirliğe (applicable anywhere) çağrı yaptı. “Limiti limit olarak kullanma” (no limitation as limitation), “yolu yol olarak kullanma” (no way as the way) ve “her şeyi dâhil et, hiçbir şeyi hariç tutma” (all inclusive, excludes nothing) felsefesiyle hareket etti. Bob and weave tekniğinden bahsederek hareketin ekonomisini (economy of motion); yani etkililiği (efficiency), direktliği (directness) ve basitliği (simplicity) aradı. Jeet Kune Do işte bu yüzden komplike hareketler yerine basitliği hedefler.
Zihinsel ve Beden Gücü: Total Fitness ve Karakter İnşası
Egzersizi çok önemseyen Bruce Lee, ilk iki okulunun müfredatında yer almasa da bu noksanlığı sonraki okulunda gidermiştir. Dövüş sanatçılarının fiziksel kondisyona yeterince zaman ayırmadığını fark ederek müfredatına önce bir fitness programı koydu. Kas kuvveti, kas dayanıklılığı, kardiyovasküler dayanıklılık ve esneklik gibi total fitness elementlerini sisteme dâhil etti. Geleneksel vücut geliştirme ve ağırlık çalışmalarını kas gücü için kullandı. Ancak fiziksel çalışmalarda başarılı olmak için zihinsel ve ruhsal hazırlığın şart olduğunu vurguladı. Jeet Kune Do’nun Yolu (The Tao of Jeet Kune Do) isimli kitabında, yetenek geliştirilmesine çok zaman harcanırken kişiliğin ihmal edilmesinin antrenmanda yapılan en büyük hata olduğunu yazdı.
Çekirdek Prensiplerden Doğan Farklı Ekoller
JKD salt Bruce Lee’nin konsepti olduğundan, hiçbir öğrencisi doğrudan sadece “Jeet Kune Do” adını tek başına kullanmamaktadır. Asistanı Dan İnosanto’nun belirttiği gibi, Lee’nin ölümünden sonra JKD değişik evrelerden geçmiş; bazı öğrenciler Lee’nin öğrettiği gibi aktarırken, diğerleri kendi kültürel sanatlarını (BJJ, Filipino Kali, Thai Boxing, French Savate) sisteme katmıştır.
Her dövüş sanatçısı kendi JKD’sini kendisi bulacak olsa da JKD, daima kendi başına bir sanat oluşturan çekirdek prensipler serisidir. Bruce Lee bırakın her yılı, her ay gelişen biriydi; bu yüzden ona ait her şeyi kavramanın yolu tüm öğrencilerinden yararlanmaktır. Lee, felsefesinde kişinin kendi özgünlüğünü ortaya koymasını istediği için farklı JKD metotları doğmuştur. Profesör Joseph Cowles’ın Wu Wei Gung Fu’su, Sijo James Demile’in Wing Chun Do’su, Grand Master Jesse Raymond Glover’ın Non Classical Gung Fu’su ve Guru Dan İnosanto’nun Jun Fan Jeet Kune Do’su bunlara örnektir. Tüm öğrencilerinin JKD’leri kendi soyadlarıyla ifade edilebilir hale gelmiştir.
Türkiye Topraklarında Kök Salış, Malatya’nın Tarihi Adımları ve Dünya Zirvesi
Bu felsefenin Türkiye’deki yansıması ise Yüksel Yılmaz’ın adının hiç duyulmadığı 1980’li yılların başına dayanmaktadır. Yılmaz, JKD felsefesini ülkemiz şartlarına göre dizayn ederek özel derslerle yaymış; 1987’de İzmit’in merkezinde açtığı spor okulunda kriterlerini uzun uzun anlatmıştır. 1993’te yayınladığı dövüş sanatı dergileriyle inceliklerine girmiş, yabancılarla karşılaştığı özel müsabakalarda bile bu felsefenin sadece teoriden ibaret olmadığını kanıtlamıştır. Çeşitli branşlarda yarışan JKD’ciler dünya şampiyonlukları elde etmiştir.
Yılmaz’ın öğrencileri arasında Bruce Lee’nin ikinci, üçüncü ve dördüncü jenerasyon öğrencileri de mevcuttur. Silsile olarak başta Jesse Glover olmak üzere Bruce Lee’nin altı orijinal öğrencisinden ders almış olan Tom Keplar’ın Non Classical Gung Fu’sunun Türkiye’deki temsilcisi olan Yüksel Yılmaz, aynı zamanda “Türkiye’de Jeet Kune Do’nun Babası” olarak anılmaktadır. Non Classical Gung Fu, Bruce Lee’nin ilk asistanı Jesse Glover’ın JKD konseptidir. Yılmaz, dış bağlantılar kurarak Bruce Lee’nin tüm öğrencilerinin JKD’lerini Türkçeleştirmiş, makaleler halinde medyada yaymıştır.
Bu köklü rüzgar Anadolu’ya ve Malatya’ya da uzandı.
2008 yılında Malatya’da Merhum Uğur Evren başkanlığında Malatya Jeet Kune Do Spor Kulübü Derneği kuruldu. Derneğin organizesiyle, İnönü Üniversitesi ve Malatya Polis Meslek Yüksek Okulunda Sijo Yüksel Yılmaz tarafından Jeet Kune Do Tanıtım Seminerleri verildi. Akabinde 2009 yılında yine Malatya Jeet Kune Do Spor Kulübü’nün organizasyonuyla, Gençlik ve Spor İl Müdürlüğü İnönü Kapalı Spor Salonu’nda dört (4) saat boyunca TÜRKSAT A3’e bağlı 73 ulusal ve 11 uluslararası kanalda Sijo Yüksel Yılmaz’ın sunumuyla Jeet Kune Do Tanıtım Semineri milyonlara ulaştırıldı.
2008 yılında Jeet Kune Do’nun Felsefesi kitabını yayınlayan, 2009’da Avrasya Jeet Kune Do Federasyonu’nu kuran bu ekol, sınırları aşarak küresel bir boyuta ulaştı. 2018 yılında New York’ta; Bruce Lee silsilesinde 3. Jenerasyon temsilcisi olan bendeniz Sifu Abdulkadir Yiğit, Sijo Yüksel Yılmaz, GM Thomas Edward Keplar Jr., Sifu Lion Vikas Gihara ve Ahmad Mohammad Abdullatif tarafından Dünya Jeet Kune Do Federasyonu kuruldu.
Tüm bu uluslararası adımların, 3. jenerasyon usta silsilesinin ve yarım asrı aşan birikimin ışığında, 2024 yılında Malatya’da kendi unvanımla ve şanıma layık olarak kurduğum “Sifu Yiğit Jeet Kune Do Spor Kulübü” bu ocağın en canlı teminatı oldu.
Ülkemiz şartlarına ve usta-çırak iradesine göre şekillenen bu yapı; sokağın hakikatiyle yoğrulmuş, JKD Kulelkavido vizyonuyla, dünya çapındaki kurucu imzalarla ve Malatya’daki bu özgün ocağıyla hak ettiği zirvede yoluna yürümeye devam etmektedir.
Etiketler:
Jeet Kune DO’yu Tanıyalım:
Bölüm 2.BRUCE LEE’NİN MİRASI VE TÜRKİYE’DE JEET KUNE DO’NUN YOLCULUĞU Kalıpların Yıkılışı ve Sınırsız Sanatın Doğuşu Bruce Lee, dövüş sanatları dünyasında sadece bir uygulayıcı değil, tabuları yıkan bir filozof olarak adını tarihe yazdı. Kuvvet için ağırlık çalışması, dayanıklılık için koşu, esneklik için germe gibi farklı metotlar kullanan Lee; “stilsiz stile vurgu yaparak” (the style of no style) geleneksel stillerin katı kalıplarından kurtulmak gerektiğini savundu.