SAVUNMA SANATLARINDAN JEET KUNE DO’YU TANIYALIM 

Bölüm: 1

Bruce Lee Amerika’da Kaliforniya eyaletinin San Fransisko şehrinde doğdu (1940). Onlu yaşlarda Wing Chun’un büyük ustası Yip Man’in nezaretinde onun üst öğrencilerinden Wong Shun-Leung, William Chueng ve arkadaşları Hawkins Cheung ile birkaç yıl çalıştı.

Wing Chun çalışırken Hun Gar, Praying Mantis ve Tai Chi gibi diğer dövüş sanatlarını da denedi. Wing Chun’un merkezi hat teorisi (centerline), sabit dirsek teorisi (immovable elbow theory), trapping (phon sao), dört köşe teorisi (four corner theory) ve sticky hands (chi sao) gibi Wing Chun metotlarıyla kollarını makineleştirdi.

Bruce Lee sürekli olarak değişerek gelişti ve geliştikçe değişti. Wing Chun dışında Batı Boksu (western boxing) çalışınca bir takım noksanları olduğunu düşünmekle birlikte bokstan da yararlandı. Ayrıca altı ay kadar kardeşiyle çalıştığı eskrim (fencing) sayesinde stop-hit, atağın beş yolu (five ways of attack), güçlü tarafın önde olması (power side forward), kırık ritim (broken rhythm), şaşırtmaca (deceptiveness), zamanlama (timing), mesafe ayarı (cadence), bazı ayak hareketleri (footwork) egzersizler gibi sonradan ona ilham olacak bilgiler edindi. Çin’de dövüş sanatçısı olup da Wushu ile ilgilenmeyen neredeyse yok gibidir.

Amerika’ya gitti (1959). Seattle’a (Washington) yerleşerek orada “Lee Jun Fan Gung Fu Enstitüsü” adında bir dövüş sanatı okulu açtı (1964).

Burada bazı değişikliklerle Wing Chun öğretince bazı Wing Chun ustaları bu değişikliklerden dolayı ve Çinli dışındakilerle olan paylaşımı nedeniyle dövüş teklifleri aldı. Çin’in bölgesel dövüş sanatları ustası Wong Jack Man’i bir meydan okuma maçında 3 dakikadan daha kısa sürede dövüşüp yendikten sonra Bruce Lee zaferine rağmen hayal kırıklığına uğradı. Dövüş stilinin ona koyduğu limitler nedeniyle dövüşün uzamış olmasından rahatsız oldu ve tüm potansiyeliyle dövüşmediğini gördü. Böylece limitleri olmayan dövüş sanatları felsefesini oluşturacaktı. Bu uygulayıcıları bir şeyler yapmak için bir tek yol veya stile zorlamıyordu. İlk kez Garfield High School’da 1 inch yumruk kullanımını gösterdi. “Çin Kung Fu’su: Kendini Savunmanın Felsefi Sanatı” (Chinese Gung Fu: The Philosophical Art of Self Defense) kitabını yazdı.

Seattle’da Judo şampiyonu Jesse Raymond Glover ile bir Judo Şampiyonasında tanışınca Lee’nin hem en yakın ve hem de çalışma arkadaşı oldu.

Glover onu kısa süre sonra kendi arkadaşlarıyla (Ed Hart, Skip Ellsworth, Jim DeMile, Leroy Garcia, Pat Hooks) tanıştırınca Lee’nin parklarda, garajlarda ve spor salonlarındaki derslerine onlar da dâhil oldu. Daha sonra Taky Kimura, Joe Cowles, Doug Palmer, Pat Strong ve başkaları geldiler. Fakat Lee sürekli evrimleşti. Oakland’da kendisinden yaşça büyük olan dövüş sanatçısı James Jimm Lee ile tanışınca Oakland’da ikinci bir Jun Fan Gung Fu Enstitüsü’nü açtılar. Yaş farkına rağmen James, Bruce’dan etkilenince Seattle’ı bırakarak Oakland’a geldi ve okulu açtı. James yardımcı öğretmen oldu. Ed Parker’ın Long Beach’a Uluslararası Karate Şampiyonası davetine icabet ederek orada 1 inch yumruk ve iki parmak şınavını gösterdi.

TV yapımcısı Bill Dozier tarafından keşfedildi (1964).

Lee Los Angeles’a taşınarak (1965) üçüncü ve son okulunu Dan Inosanto ile açtığında artık “Durduran Yumruğun Yolu” (The Way of the Intercepting Fist) ya da “Jeet Kune Do” (JKD) felsefesinden söz ediyordu.

Bruce Lee’nin dövüş sanatı “Jun Fan Gung Fu” olarak biliniyordu. Zira Lee’nin Çince adı Jun Fan’dır. Los Angeles’taki öğrencileri arasına Ted Wong, Dan Lee, Bob Bremer, Jerry Poteet, Pete Jacobs, Richard Bustillo, Larry Hartsell, Herb Jackson ve Steve Golden dahil oldu. Joe Lewis, Mike Stone, Chuck Norris ve Louis Delgado gibi turnuva şampiyonlarını da çalıştırdı; Joe Hyams, Stirling Siliphant, Tom Tannenbaum, Lee Marwin, Kareem Abdul Jabbar, Roman Polanski, James Coburn ve Steve McQueen gibi meşhurları da. Sonra tüm okullarını kapatarak (1969) çalışma için “arka bahçe” (backyard) yaklaşımını benimsedi. Önce sınıfları küçük ve dersleri daha kişisel tuttu. Wing Chun’un kol ağırlıklı disiplininden kurtularak Jhoon Rhee tarafından kendisine öğretilen hızlı tekmeleri kullandı. Bu süreçte henüz otuz yaşında ağırlık kaldırırken sırtını incitince doktoru bir daha tekme kullanmasını yasakladı. Dinlenme sürecinde JKD ile ilgili notlar aldı. Rahatsızlığını kendi çabasıyla atlattı.

Sifu Abdulkadir YİĞİT