Yeni yazı dizisi: Bölüm: 10

ESKİ TÜRK’LERİN GENEL SAĞLIK VE SAVAŞ SANATLARINDA ÇİGONG.

Uygur ve Özbek ataları çigong dünyasına bir katkı sunmuşlar mıdır?

Uygur ve Özbek ataları Çinlilerin sandığı gibi Çigong’u icat etmediler.

Ancak Çigong’un kaybolmamasını sağlayıp, onu Orta Asya’ya taşıyan köprü olarak sundular. Bu konuda en net belgeler Uygurlardan doğrudan gelirken, Özbek atalarından ise dolaylı olarak gelir.

Bunu ikiye ayırırsak:

1. Uygurların Katkısı: Çevirmen ve koruyucu olarak ele alınır.

Uygurlar 8. yüzyıldan 14. yüzyıla kadar İpek Yolu’nun ortasında oturduğu için Çigong sanatına 3 büyük katkıları vardır:

a) Çin Tıp ve Nefes Kitaplarını Türkçeye Çevirdiler:
Turfan ve Dunhuang’da bulunan 1000’den fazla Uygurca el yazması içinde en önemli grup tıp metinleridir.

Örneğin Berlin Turfan Koleksiyonu’ndaki T II 844 numaralı metin bunlar arasındadır:

Eski Uygurca ile yazılmış bir nabız ve nefes kitabıdır. Çincesi Mai Jing ve Daoyin Tu yani Qigong’un en eski resimli kitabıdır. Uygurlar bunu aynen çevirmiş ama kenarına kendi notlarını düşmüşlerdir: ‘Bu nefesi kışın uzun tut, yazın kısa tut’ gibi. Öneriler ve eğitimler kitabıdır. Yani onu sadece çevirmediler, ayı zamanda bozkır iklimine göre uyarladılar.

b) Qigong’u Budist ve Mani İçine Sakladılar:
Uygurlar aynı dönemde Budist ve Maniheist olduğu için, Daoist nefes tekniklerini kendi dinlerinin meditasyonuna kattılar. Eski Uygurca ‘İki Kök’ meditasyon metinlerinde ‘tın içgärü tartmak’ yani ‘nefesi içeri çekmek’ diye bir tabir vardır. Bu tam Çigong’daki ‘Çi’yi dantian’a çekmek’ ile aynı anlama gelir.

Yani Çin’de Daoizm baskı gördüğünde bazı Çigong formları kaybolurken, Turfan’daki Uygur manastırlarında yaşamaya devam etmiştir. Bu konuda Çinliler, aslında düşman saydıkları Uygurlara çok şey borçludur. Uygur akil insanları bu karanlık devirde Çin kültürünü onlar adına saklama mertliğini ve uzak görüşlülüğünü göstermişlerdir.

c) Nefes Tekniğini Tedaviye Çevirdiler:
Uygur tıbbında ‘yil’ (yel) kavramı var. Onlara göre asıl hastalık, bedendeki ‘yelin’ tıkanmasıdır. Tedavi içinse bitki, nefes ve masaj ortak kullanılırdı. Bu Çin’deki ‘Çi tıkanırsa hasta olursun’ fikriyle birebir aynıdır.

Uygur hekimler bunu geliştirip, Bugünkü Uygur Tababeti’ndeki ‘Dem Almak – Nefes Terbiyesi’ egzersizlerine dönüştürdüler. Bugün bile Kaşgar’daki geleneksel hekimler akciğer hastalarına Çigong’a çok benzeyen 4 aşamalı karın nefesi verirler..

Diğer taraftan İslama yönelmiş Türkler ise ne yazık ki bu tür felsefi ve sağlık kökenli çalışmalardan uzaklaşarak; Orta asya kültür ve geleneğinden arap/bedevi/çöl kültürüne evrilerek ata kültürlerinden kopmuşlardır.

Türk mitolojisi ve destan geleneğinde Oğuz Kağan ve Dede Korkut, Türk milletinin kökenini, töresini, dünya görüşünü ve kahramanlık anlayışını simgeleyen en önemli figürler ve kaynaklardan olduğu bilinir. Zamanla arap kültürüne uyum sağlayan Türk’lerin önemli kısmı Arap/emevi yaşam ve geleneğine kapılarak arap kavmine benzer şekilde asimile olarak Tengri anlayışı ve felsefesinden uzaklaşmışlardır. Bu durumsa zamanla bir kültür boşluğuna ve bunalımına neden olmuştur.

Mehmet Nesimi YILMAZ – SİYAHKUŞAK

Devam edecek..

Kuzey Ege Tai chi ve Çigong sanatları platformu ‘ Kadim şifa sanatları ve Türkler!’  Adlı paylaşımlarından alınmıştır.