TARİHİN EN ÖNEMLİ VE TARTIŞMALI İSMİ BODHİDHARMA

Kıymetli siyahkuşak okurları. Uzakdoğu sporları tarihinde Türkler başlıklı yazı dizimizin yedinci bölümünde sizlerle tekrar birlikteyiz.

…………………………Ayhan KISRURE 

Kung-fu tarihini araştıran herkesin karşısına er ya da geç aynı isim çıkar: Bodhidharma. Kimilerine göre Shaolin Tapınağı’nda kung-fu eğitimini sistemleştiren, Chan (Zen) Budizmi’nin kurucusu ve savaş sanatlarının en önemli isismlerinden biridir.

Kimilerine göre ise tarihsel kişiliği dahi tartışmalı olan, zamanla efsaneleştirilmiş bir karakterdir.Bugün Zen Budizmi ve Shaolin Kung-fu üzerine yazılan birçok eserde Bodhidharma’nın merkezî bir konuma yerleştirilmesi tesadüf değildir. Çünkü onun etrafında şekillenen tarih , kung-funun Shaolin Manastırı’nda doğduğu ve diğer tüm savaş sanatlarının kaynağı olduğu iddiasını desteklemektedir. Ancak tarihî kayıtlar incelendiğinde, bu anlatılan  tarihin sanıldığı kadar net olmadığı görülür.

Bodhidharma’nın Çin’e gelişinin MS 500’lü yılların başlarında gerçekleştiği kabul edilmektedir. Kaynaklar onun yaklaşık olarak MS 440-530 yılları arasında yaşadığını belirtirken, bazı rivayetler ömrünün 150 yıla kadar uzandığını ileri sürer. Hatta bazı tarihçiler daha da ileri giderek Bodhidharma’nın tarihî bir şahsiyet olmayabileceğini, Çin savaş sanatlarına köklü bir geçmiş kazandırmak amacıyla oluşturulmuş efsanevi bir figür olduğunu savunurlar.

Bodhidharma’nın Çin yolculuğu da başlı başına dikkat çekicidir. O dönemde Hindistan ile Çin arasındaki ticaret ve ulaşım yollarının önemli bir bölümü Türk topluluklarının denetimi altındaydı. Bu nedenle Bodhidharma’nın Çin’e ulaşırken uzun fakat daha güvenli güzergâhları tercih ettiği düşünülmektedir. Onun yolculuğu, sonunda Kuzey Wei Hanedanlığı sınırları içerisindeki Shaolin Manastırı’nda son bulur.Burada gözden kaçırılmaması gereken önemli bir tarihî ayrıntı vardır. Shaolin Manastırı, Budizm’in yayılmasını teşvik eden Kuzey Wei İmparatoru tarafından, Budist Türk keşiş Batuo adına inşa ettirilmiştir. Birçok araştırmacı, Batuo’nun Türk kökenli olduğunu ve dönemin Kuzey Wei yönetiminin de Türk boylarıyla güçlü bağlara sahip bulunduğunu belirtmektedir. Bu durum, Shaolin tarihinin yalnızca Çin ve Hint etkileriyle açıklanamayacağını göstermektedir.

Bodhidharma’yı tavsir eden resimler…

Manastıra yerleştikten sonra Bodhidharma, burada uygulanan eğitim sistemini dikkatle incelemiş, özellikle meditasyon ve fiziksel çalışmaların geliştirilmesi gerektiğini savunmuştur. Budist öğretilerle beden eğitimini bir araya getiren yaklaşımı, sonraki dönemlerde Shaolin geleneğinin ayrılmaz bir parçası hâline gelmiştir.

Onunla ilgili en ünlü efsane ise mağarada geçirdiği yıllardır. Rivayete göre Bodhidharma, bir mağarada dokuz yıl boyunca duvara bakarak meditasyon yapmış ve bu uzun süreç sonunda bacaklarını kullanamaz hâle gelmiştir. Bazı tasvirlerde bacaksız olarak resmedilmesinin nedeni de budur. Ancak savaş sanatları çalışmalarına öncülük ettiği iddia edilen bir kişinin böyle bir fiziksel engel yaşamış olması, tarihçiler tarafından kuşkuyla karşılanmaktadır. Bodhidharma’nın zamanla mistik bir kişiliğe dönüşmesi, ününün daha da yayılmasına neden olmuştur. Hatta Shaolin Tapınağı’nda onun meditasyon yapabilmesi için özel bir bölüm inşa edilmiş ve burası sonraki dönemlerde “Bodhidharma Köşkü” olarak anılmıştır.

Savaş sanatları açısından bakıldığında Bodhidharma’ya atfedilen en önemli katkı, mevcut egzersiz sistemlerini daha disiplinli ve sistematik bir yapıya dönüştürmesidir. Geleneksel çalışmaların Hint savaş sanatlarından gelen bazı uygulamalarla birleştiği, ilerleyen yıllarda ise bunların çeşitli egzersiz serileri ve teknik sistemler hâline dönüştüğü belirtilmektedir.

Hintli araştırmacılar, Bodhidharma’nın aslında bir prens olduğunu, Budizm’in yanı sıra savaş sanatlarında da usta seviyede bulunduğunu ve Shaolin keşişlerine bu bilgileri aktardığını ileri sürerler. Bu görüşe göre kung-funun temelinde Hint savaş sanatlarının etkisi vardır. Çinli tarihçilerin Bodhidharma’yı kung-fu tarihinin başlangıç noktası olarak göstermeleri de bu tezi destekleyen unsurlar arasında sayılmaktadır.

Ancak burada önemli bir soru ortaya çıkmaktadır: Shaolin’de savaş sanatları gerçekten Bodhidharma ile mi başladı?

Tarihî veriler bunun pek de mümkün olmadığını göstermektedir. Bodhidharma’dan önce de manastırlarda keşişlerin savunma teknikleri çalıştıkları bilinmektedir. Ayrıca Shaolin’in ilk dönemlerinde etkili olan Batuo’nun ve çevresindeki savaşçı keşişlerin geleneksel Türk savaş tekniklerine hâkim oldukları yönündeki görüşler de dikkat çekmektedir. Bu nedenle Bodhidharma’nın sıfırdan bir sistem kurmaktan çok, mevcut çalışmaları geliştirip yeniden organize etmiş olması daha güçlü bir ihtimal olarak görünmektedir. Bodhidharma’nın yaşamı kadar ölümü de tartışmalıdır. Zehirlenerek öldürüldüğü, doğal nedenlerle hayatını kaybettiği, hatta siyasi olaylar sırasında idam edildiği yönünde farklı rivayetler bulunmaktadır. Daha da ilginç olanı, mezarının açıldığında cesedine rastlanmadığına dair anlatılardır. Bu hikâyeler onun tarihî kişiliğini daha da gizemli hâle getirmiştir.

Sonuçta Bodhidharma, ister gerçek bir tarihî şahsiyet ister zamanla efsaneleşmiş bir figür olsun, Çin devletinin milli bir projesi olarak dünya savaş sanatları tarihinin en etkili isimlerinden biri haline getirilmiştir. Ancak onun etrafında oluşturulan tüm bu kuşkulu tarih, Shaolin ve kung-fu tarihindeki Türk etkisini gölgede bırakmak için oluşturulmuştur. Bu nedenle Bodhidharma’yı anlamak, yalnızca bir keşişin hikâyesini değil; aynı zamanda Çin, Hint ve Türk kültürlerinin kesiştiği büyük tarihî tartışmayı da anlamak demektir.

Kaynak: ‘Uzakdoğu sporları tarihinde Türkler’

Ayhan KISRURE
Sanguchi Sistem Kurucusu
SİYAHKUŞAK Yazarı ve Türk Mücadele Sporları Sorumlusu